Şenbe, 08.05.2021, 06:20
Приветствую Вас Qonaq | RSS

islam dini

Bölmələr
    Şiə cavabları
    Sorğu
    Saytı qiymetlendirin
    Cəmi cavab: 6931
    Sayğac

    Onlayn: 1
    Qonaq: 1
    İsifadeçi: 0
    Форма входа

    Meqaleler kataloqu

    Главная » Статьи » İslam alimleri

    ALLAME MECLİSİ
                                                                         
     
     
       Allame Məclisi (r.ə) Doğumu

    Məhəmməd Mis min Məhəmməd Taki min Maksut Ÿli Məclisi, Allame Məclisi və
    İkinci Məclisi deyə məşhurdur. 1307 h. k. ilində İsfahanda doğuldu.


    09/03/2008

    Ailəsi
    Son əsrlərdə Şiənin fəxr etdiyi bir ailədir. Bu ailədə yüzə yaxın
    böyük alim yetişmişdir.
    1- Allamenin böyük atası; hafiz, alim Ÿbu Naim İsfahani, Tarix-i İsfahan və
    Hilyet'ul-Evliya kitablarının yazıçısıdır.
    2- Allamenin atası; Mevla Məhəmməd Taki Məclisi, Birinci Məclisi deyə
    məşhurdur (1003-1070 h. k.). Mənəvi kəramət və möcüzələri vardır. O
    muhaddis və böyük bir fakihtir. Müxtəlif kitablar təlif etmişdir. Məhəmməd
    Taki Məclisi, Şeyx Bahas(n)ı və Mir Kürəkənin tələbəsidir. Müxtəlif
    elmlərdə ekspert və zamanının təqlid mərcis(n)i idi. Təqlid mərcis(n)i
    olmasına baxmayaraq Cümə Namazı da etdirirdi. İsfahanın Cümə İmamı da o
    idi. Öyrətdiyi kəslərdən oğulu Allame Məclisi (ən çox atasından istifadə
    etmişdir), Ağa Hüseyin Hansari və Molla Saleh Mazenderanidir.
    3- Allamenin Molla Azizullah və Molla Abdullah adlarında iki qardaşı daha vardı
    ki çox təqvalı, zahit və elm sahibi kəslər idi. Ÿhl-i Beyt (ə.s) məktəbini
    təbliğ və xalqı hidayət etmək üçün Hindistana səfər edib orada iqamət
    etdilər.
    4- Allame Məclisi ailəsi, yalnız kişiləri öyrətmədi. Hətta qadınları da
    kişilərin yanında elmi mövzularda böyük mövqelərə çatdılar. Allame
    Məclisinin dörd bacıs(n)ı vardı. Hamısı da araşdırmaçı yazar və
    müəllif idilər. Onların əsərlərindən bəziləri bunlardır: Şərh-i Kafi,
    əl-Müşterekat fi'r-Rical, Şərh-i Şerai'il-İslam, Şərh-i Metalı və
    Şərh-i Ÿzələsidə Dibil-i Hazai. Bu böyük alimə qadınların ərləri də
    İslam aləminin ən böyük alimlərindən idilər. Molla Saleh Mazenderani, Molla
    Mirzə Şirvani, Molla Ÿli Astarabadi və Mirzə Məhəmməd Fasfai.
    5- Allame Məclisinin beş oğulu vardı. Hamısı da atalarının dincliyində elm
    və mədəniyyət öyrənərək elmi mövqelər əldə etdilər.
    6- Allamenin kürəkənləri də ki beş dənə idilər; hamısı alim idilər.
    Allame xüsusi bir təvəccöhlə qızlarını onlarla evləndirirdi.
    Bunlara əlavədən o əsrin alimləri və böyükləri Allame Məclisi ilə çox
    möhkəm dialoq içərisində idilər. Vahit Behbehani, Bahr'ul-Ulum, Tabatabai
    Burucerdi, Riyaz'ul-Ulema'nın sahibi Mirzə Abdullah Ÿfəndi, Şehristani vs..
    Allame Məclisinin, müxtəlif elmlərdəki ekspertliyi o qədər məşhurdur ki
    heç bir şərhə ehtiyac yoxdur. Allame Məclisi adı, içtihat və fiqh
    sahəsində günəş kimi parlayır. Allame Məclisi, bütün elmləri özündə
    yığan böyük alimlərdən idi. O müxtəlif elmlərdə məsələn; təfsirdə,
    fiqhdə, üsul-u fiqhdə, tarixdə, ricalde və dirayede ən qabaqda gələnlərdən
    idi. Bihar'ul-Envar'da qısa bir göz gəzdirmək, hər şeyi çox açıq ifadə
    etməyə çatır. Bunların yanında ağılı elmlərdə də ekspert idi.
    Məntiqdə, fəlsəfədə, riyaziyyatda, coğrafiyada, tibbdə, astronomiyada,
    ədəbiyyat və gizli elmlərdə. Bihar'ul-Enver'deki Kitab'us-Sema vəl-Aləmə
    qısa bir göz keçirmək, onun nə qədər əhatəli bir şəxsiyyət olduğunu
    ortaya qoyar. Bəziləri onu bütün budaqlarda ekspertlik cəhətdən İslam
    tarixində bənzərsiz və bənzərsiz zikr etmişlər.
    Allame, müşkül hədislər mövzusunda çox incə və çox zərif biridir.
    Ayətlər və rəvayətlər haqqındakı bəyanları çox dəqiq və çox
    gözəldir. Onlarda çox az səhv və səhvə rast gəlinər. Allame Məclisi,
    Ÿhl-i Beyt (ə.s) hədisləri araşdırmasına əlavədən fiqhdə də ekspert idi.
    Amma Biharın fiqhə aid dərilərini təmizə çəkmə fürsəti tapa
    bilməmişdir.
    Mənəvi Şəxsiyyəti
    Din alimləri ustadlarından yalnız elm və məlumat al/götürmürlər. Bəlkə
    bunun yanında mənəvi şeyləri və suluqlarını da ustadlarının idarəsində
    edərlər. Allame Məclisi, elmi mərtəbələri qazandığı kimi hətta ondan daha
    sürətli mənəvi mövqeləri də qazanırdı və beləcə gerçək alim-i rəbbani
    oldu. Bu iddia onun əxlaqi xüsusiyyətlərini araşdırmaqla isbat edilər. Ÿn
    əhəmiyyətli əxlaqi xüsusiyyətləri bunlardır:
    1- Allahı Xatırlama: çox qiymətli şagirdi Seyit Nimetullah Cəzairi, ustadı
    haqqında belə demişdir: "Allame, Allahı xatırlamaqdan heç bir an qəflət
    etməzdi və bütün işlərini Allaha yaxın olmaq, ONun razılığını
    al/götürmək üçün edərdi.
    2- Ziyarət: Allame, hidayət imamlarının (ə.s) ziyarətlərinə çox
    əhəmiyyət verərdi. O, günün şərtlərinə nəzərən ümumiyyətlə
    səfərlər çox çətin və ağır şərtlər altında reallaşırdı. Buna
    baxmayaraq Allame dəfələrlə İraqdakı, Ÿrəbistandakı imamları ziyarət
    etdi. Bir neçə dəfə də həccə müşərrəf oldu.
    3- Təvəssül: Allamenin imamlardan (ə.s) gələn dualara xüsusi bir
    təvəccöhü vardı. Onun üçün də Bihar'ul-Envar'da dua və ziyarətə çox
    geniş yer vermiş, bununla birlikdə dua və ziyarət haqqında xüsusi kitablar
    yazmışdır. Bunlardan Zad'ul-Maad, sonrakı dua kitablarının mərcis(n)i və
    qaynağıdır və Tuhfet'uz-Zair, Ziyarət-i İctimaiyyət və Semat dualarının
    tərcüməsidir.
    4- Züht və çəkinmə: Bu böyük insanın ən əhəmiyyətli
    xüsusiyyətlərindən biri onun çox təqvalı, çəkinən və sadə həyatlı
    olmasıdır. Allame, Safeviler dövründə yaşayırdı və Safevi Dövlətinin
    Şeyh'ul-İslam'ı idi. Tək sözlə dövlətin bütün imkanları onun əlində
    idi. Amma buna baxmayaraq tam bir pəhrizlik və züht ilə həyatını davam
    etdirirdi.
    5- Təvazö: Bu da Allamenin başqa bir fərdi xüsusiyyətlərindən idi. O, heç
    kimin cəmiyyətdəki karieri, böyüklüyü və ya kiçikliyi onu təsir etməzdi.
    O, Seyit Ÿli Xan/mehmanxana Mədəninin Səhifə-i Seccadiyeyə yazdığı
    şərhdən Biharda bir çox mövzunu nəql etmişdir. Seyit Ÿli Xan/mehmanxana,
    Allamedən 15 yaş kiçik və mövqes(n)i də Allamenin mövqesinə çata bilməz.
    Qısacası, bu qədər mənəvi kamallar və müxtəlif elmlərin bu adamda olması,
    onu mümtaz bir şəxsiyyət etmişdir ki, tarixdə onun kimisinə çox çətin rast
    gəlinilər.
    Salşumar
    Allame Məclisi, I. Şah Abbas zamanında doğuldu. Şah Abbas; siyasətçi, oyanıq
    və məlumatın biri idi. Amma mərhəmətsiz və daş ürəkli idi. Ondan sonra
    Şah Safı padşah olduğunda İraq, İran hökumət mərkəzindən qopmuşdu. Şah
    Safıdan sonra II. Şah Abbas 9 yaşında padşah oldu. Tac qoyma mərasimində
    Allame (r.ə) ondan içki, qumar vs. pis şeylərin satılmasını və istifadə
    edilməsini qadağan etməsini istədi, o da qəbul etdi. Daha sonra o da digər
    şahlar kimi içki və digər pis vərdişlərə yaxalandı.
    İctimai Mövqes(n)i
    Allame, xalqın nezdində çox təsirli idi. O; dərin elmi, mənəvi təsiri və
    iç bucaqçı bəyanıyla xalqı meyxana və qəhvəxana künclərindən çıxarıb
    məscidlərə çəkməyi bacarmışdı. Onun zamanında məscidlər tıklım
    tıklım dolu idi. Xüsusilə də Ramazan aylarında və Qədr/qadir gecələrində.
    Allame, Safevi şahları üzərində də çox təsirli idi. O, güclü bir
    siyasətçi də olduğu üçün gözəl tədbirləriylə qeyri-kafi şahların
    dövründə ölkəni düşmənlərin hücumundan qoruyurdu. Allamenin ölümündən
    sonra ölkə qarışın tərəfindən Ÿfqanlar İrana hücum etdilər və Safevi
    Hökumətini yıxdılar. Allame, siyasi və ictimai gücündən istifadə edərək
    çox çətin və az ol/tapılan köhnə alimlərin kitablarını çoxaltdı və
    Şiə mədəniyyət qaynağını yox olmaqdan qurtardı.
    <http://www.tebyan.net/bigimage.aspx?img=image/big/1386/09/10923313233602032505399303166239100102140.jpg>
    Elmi Metodu
    Allame Məclisi, ahbari və üsulu arasında orta yolu seçmişdi. Böyük bir
    hədisçi olmasına baxmayaraq ağılı elmlərə də xüsusi bir maraq/əlaqəsi
    vardı. O fəlsəfə oxumuş, hətta fəlsəfə ustadlarından sayılardı. Bununla
    birlikdə hər şeyi əsl qaynağı olan vəhydə tapırdı. Bütün səyini və
    işlərini günahsızların hədislərini yazmağa və nəşr etməyə sərf edirdi.
    O, dini mövzulardakı təhrif və sapdırmalara qarşı çox həssas və ciddi idi.
    Öz zamanında sofiliğin yayıldığını fərq etdi və onlara qarşı ciddi
    tədbirlər al/götürdü. Onlarla mübarizə etdi. Ÿhl-i Beytin köməyiylə də
    bir xeyli bacarılar əldə etdi.
    Allamenin Ləqəbi
    Allame Məhəmməd Mis Məclisi, bu iftixar dolusu ləqəbi Vahit Behbehani, Allame
    Bahr'ul-Ulum və Şeyx-i Üzvüm Ensari kimi böyüklər tərəfindən
    al/götürdü. Bu böyük şəxsiyyətlərin hər birisi çox dalğalı elm və
    mədəniyyət dənizidirlər. Amma Allamenin bu elmi mövqe və menzilesini
    görüncə onu bu ləqəbə layiq gördülər. Həqiqətən də o, öz zamanının
    allamesiydi.
    İsfahanın Şeyh'ül-İslam'ı
    Allame Məclisi, 1098 h. k. ilində Safevi padşahı Süleyman Şah tərəfindən
    İsfahanın Şeyh'ül-İslam'lığı mövqesinə atan idi. Şeyh'ül-İslamlık
    mövqes(n)i, o günün ən yüksək dini və icras(n)ı mövqes(n)i idi. O, xalq
    arasındakı iddialarda qazı və hakim idi. Bütün dini işlər, birbaşa olaraq
    onun əliylə tətbiq olunurdu. Dini vergilər (zəkat, humus, nezir vs.) ona
    verilərdi. Şeyh'ül-İslam, yoxsul və kimsəsizlərin problemləriylə də
    maraqlanardı. İşin maraqlı tərəfi budur ki Allame, bu mövqeləri şahın
    israrı və xahişiylə qəbul etmişdi. Eyni yığıncaqda bir neçə dəfə
    "yalvarıram, xahiş edirəm" cümlələrini ifadə etdi. Allame ömürünün sonuna
    qədər bu mövqelərdə baki qaldı.
    Ustadları
    Allameyə (r.ə) aid bir çox məlumatımız vardır. Ancaq, ustadları haqqında
    əlimizdəki məlumat azdır. Onun rəvayət şeyxlərini bilirik. Amma kimin
    dincliyində bilfiil təhsil gördüyü məchuldur. Ustad və şeyxlərindən
    bəziləri isə bunlardır:
    1-Atası Məhəmməd Taki Məclisi (ö: 1070); nəqli elmlərdə Allamenin ustadı idi.
    2- Ağa Camalın oğulu Mərhum Ağa Hüseyin Hansari (ö: 1098); Allamenin ağılı
    elmlərdəki ustadı idi.
    Şeyxlər:
    3- Mevla Məhəmməd Saleh Mazenderani (ö: 1086)
    4- Molla Muhsin Bolluq Qaşanı (ö: 1091)
    5- Seyit Ÿli Xan/mehmanxana Mədəni (ö: 1120); Səhifə-i Seccadiyenin şarihi.
    6- Şeyx Azad Amuli (ö: 1104); Vesail'uş-Şia kitabının müəllifi.
    Xatırladılması lazımdır ki son bu iki böyük şəxsiyyətlər Allameyə
    rəvayət nəqli üçün icazet verdikləri kimi, özləri ondan icazet də
    al/götürmüşlər. Buna görə Allamenin şagirdlərindən də sayılmışlar.
    Tələbələri
    Min adamdan çox şagird, Mərhum Allamenin dincliyində elm təhsil almışlar.
    Allame, bunların çox çoxuna icazet də vermişdir. Bunlardan bəziləri
    bunlardır:
    1-Seyit Nimetullah Cəzairi
    2- Cəfər min Abdullah Kemerei İsfahani
    3- Zeyn'ül-Abidin min Şeyx Azad Amuli
    4- Süleyman min Abdullah Mahuzi Bahrani
    5- Şeyx Abdurrazzak Gilani
    6- Abdurrıza Qaşanı
    7- Məhəmməd Mis Biyabanki
    8- Mirzə Abdullah Ÿfəndi İsfahani; eyni zamanda Riyaz'ul-Ulema'nın da
    müəllifidir.
    9- Seyit Ÿli Xan/mehmanxana Mədəni; Riyaz'us-Sadikin'in müəllifi (Səhifə-i
    Seccadiyenin şərhi).
    10- Şeyx Azad Amuli
    11- Molla Sima Məhəmməd min İsmayıl Fesayi Şirazi
    12- Məhəmməd min Həsən, Fazil Hind toyuğu və daha bir çoxları...
    Ÿsərləri
    Allame Məclisi, çox bərəkətli bir ömür keçirdi. O, 73 illik həyatında
    yüzdən çox Ÿrəbcə və Farsca kitab yazmışdır. Bunlardan yalnız bir
    dənəsi Bihar'ul-Envar'dır ki 110 dəridir. Bir başqas(n)ı Mir'at'ul-Ukul'dur ki
    26 dəridir. Ayrıca, 40 dəri kitab daha yazdığı deyilir. Allamenin ilk
    yazdığı əsər əl-Ezvan vəl-Mekadirdir. Bunu, 1063-cü ildə yazmışdır. Son
    yazdığı kitab isə Hakk'ul-Yakin kitabıdır. Bunu da 1109-cu ildə, yəni
    vəfatından bir il əvvəl yazmışdır.
    Allamenin bəzi əsərləri bunlardır:
    1- Bihar'ul-Envar: Hədis və tarix ensiklopediyasıdır. Bu kitabda Quran-ı
    Kərimin bir çox ayətlərini də təfsir etmişdir.
    2- Mir'at'ul-Ukul: Sıkat'ul-İslam Kuleyninin kitabının şərhidir.
    3- Milaz'ul-Ahyar: Şeyx Tusinin Tehzib kitabının şərhidir, 16 dəridir.
    4- əl-Feraid'ut-Tarife: Səhifə-i Seccadiyenin şərhidir.
    5- Şərh-i Erbain Hədis: Seçmə hədislər sahəsində yazıla gəlmiş ən
    gözəl əsərdir.
    6- Hakk'ul-Yakin: Etiqad mövzulu bir əsər olan bu kitabın original dili
    Farscadır. Bu mövzuda Allamenin daha bir çox əsəri vardır.
    7- Zad'ul-Maad: Ÿməl və duaların aylara görə dağılımını ehtiva edən bu
    kitab da Farscadır.
    8- Tuhfet'uz-Zair: Ziyarət haqqındadır, original dili Farscadır.
    9- Ayn'ul-Hayat: Vaizlər və hikmətli sözlər ehtiva edər. Ayətlərin yanında
    günahsızların (ə.s) də sözlərindən yığılmışdır, Farscadır.
    10- Sıra idin-Necat
    11- Hilyet'ul-Muttakin: İnsanların gündəlik olaraq və həyatları boyunca
    etmələri lazım olan sünnə əməlləri və bunların ədəbini ehtiva edər.
    12- Hayat'ul-Kulub: Peyğəmbərlər tarixi yanında Ÿhl-i Beyt (a.s)ın da
    həyatlarını mövzu alan/sahə bu kitab 5 dəri olub original dili Farscadır.
    13- Mişkat'ul-Envar: Hayat'ul-Kulub'un xülasəsidir.
    14- Cila'ul-Uyun: Ÿhl-i Beyt (a.s)ın tarixini və müsibətlərini ehtiva edər;
    Farscadır.
    15- İmam-ı Zaman Hz. Mehdi (a.s)ın Tevkiat-ı Şərifi, tərcüməsi ilə birgə.
    16- Xüsusi hədislərin tərcüməsi, Tövhid-i Mufaddal kimi.
    17- Duaların və ziyarətlərin tərcüməsi haqqındakı kitabları böyük
    ziyarət və sənət duası kimi.
    18- Müxtəlif mövzular haqqındakı risalələri, müxtəlif ayətlərin
    təfsirləri, bir çox alimin həyatları və hal tərcümələri.
    çox uzun və darıxdırıcı/sıxıcı olmasın deyə biz bunların bir çoxunun
    adını tək tək zikr etməkdən çəkinirik.
    Allamenin əsərlərində diqqətimizi çəkən nöqtə budur ki, əsərlərinin
    çoxu Farscadır. Bunun mənası budur ki, xitab etdiyi cəmiyyət Fars olduğu
    üçün onları hidayət və irşat etmək üçün onların öz dilləriylə
    danışmış və öz dilləriylə yazmışdır.
    Vəfatı
    Allamenin aydın ömürü, 73 il ətrafına işıq tutduqdan sonra 27 Ramazan 1110
    h. k. tarixində İsfahanda söndü və dünya, bu böyük alimin bolluğundan
    məhrum oldu. Allame öldüyü gün yarım qalan bir çox işləri vardı ki daha
    onları tamamlayamamıştı. Bunlardan bəziləri; Bihar'ul-Envar'ın tekmilesi,
    Müstedrek'ül-Bihar'dır.
    Amma bu haqq yolun yolçuları, seçilmişleri, alimləri, onun yolunu davam
    etdirdilər. Nə var ki bir alimin yerində açılan boşluğu heç bir şey və
    heç bir kimsə doldura bilməz.

    Категория: İslam alimleri | Добавил: media-islam (18.03.2008) | Автор: ilkin E W
    Просмотров: 4133 | Рейтинг: 3.7/3
    Всего комментариев: 0
    Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
    [ Регистрация | Вход ]
    Axtar
    Linklər